Home Uncategorized मोठ्या ठिपकेदार गरुडाची अमरावतीच्या आकाशाला गवसणी

मोठ्या ठिपकेदार गरुडाची अमरावतीच्या आकाशाला गवसणी

अमरावती

अमरावती जिल्हा आणि परिसरात यापूर्वी कधीही नोंद नसलेल्या आणि ग्रेटर स्पॉटेड ईगल असे इंग्रजी नाव असणाऱ्या गरुड वर्गीय पक्ष्याचे अस्तित्व टिपण्यात आले आहे.

यावर्षी फेब्रुवारी महिन्याच्या दुसऱ्या शनिवारी पक्षीअभ्यासक आणि पक्षीछायाचित्रकार प्रशांत निकम पाटील संकेत राजूरकर आणि कौशिक तट्टे ह्यांना पक्षीनिरीक्षण करतांना पोहरा मालखेड वनपरिक्षेत्रात नियमित भटकंती दरम्यान ‘ग्रेटर स्पॉटेड ईगल’ अर्थात ‘मोठा ठिपकेदार गरुड’ या पक्ष्याचे दर्शन झाले. त्यांनी छायाचित्रण करून या पक्ष्याची अमरावती मधील प्रथम नोंद केल्यामुळे अमरावतीच्या पक्षीयादीमध्ये मोलाची भर पडली आहे.
सुमारे ६२ ते ७२ सें. मी. लांबी असलेल्या ह्या शिकारी पक्ष्याच्या पसरलेल्या पंखांची लांबी ५.२५ ते ६ फूट एवढी प्रचंड असते. गर्द काळपट तपकिरी डोके आणि पंखांची किनार असणाऱ्या या पक्ष्याच्या शेपटीखाली असलेली इंग्रजी व्ही आकारातली पांढरी पिसे ही याची विशेष ओळख आहे. परंतु अवयस्क गरूडमध्ये हे वैशिष्ट्य बरेचदा दृष्टीस पडत नाही. शरीर आणि पंखांवरील छोटे पांढऱ्या ठिपक्यांवरून याला हे नाव प्राप्त झाले आहे.

‘ क्लांगा क्लांगा ‘ असे शास्त्रीय नाव असणारा हा पक्षी ‘मोठा चितळा गरुड’ या मराठी नावानेही ओळखला जातो. भारताच्या उत्तर भागात निवास करताना हा गरुड स्थानिक हिवाळी स्थलांतराच्या शेवटच्या टप्यात मध्य व दक्षिण भारतात येतो. भारतासह नेपाळ, बांगलादेश, पाकिस्तान आणि म्यानमार इत्यादी ठिकाणीही हा आढळतो. बेडकासारखे उभयचर आणि जलाशय व दलदलीच्या भागातील सरपटणारे प्राणी हे याचे खाद्य असून त्याकरिताच मोठ्या जलाशयाच्या ठिकाणी, दलदलीच्या प्रदेशात याचा मुख्य आढळ असतो. यासोबतच इतर शिकारी पक्ष्याचे खाद्य पळवणे, पाणकोंबडी सारखे काही पाणपक्षी हे याच्या खाद्याचा मुख्य स्त्रोत आहे. एप्रिल ते जून हा या पक्ष्याचा विणीचा हंगाम असून झाडाच्या टोकावर मध्यभागी खोलगट भाग असलेले याचे घरटे वाळलेल्या काटक्या आणि फांद्या यापासून तयार होते.
आकाशात अतिशय उंचीवर उडत असल्यामुळे आणि शिकारी पक्ष्यांच्या सर्वसाधारण समान शरीर वैशिष्ट्यांमुळे गरुडवर्गीय शिकारी पक्ष्यांची ओळख पटवून त्याची नोंद घेणे अवघड काम असते. परंतु सातत्यपूर्ण पक्षी निरीक्षणाला छायाचित्रणाची योग्य जोड मिळाली तर अश्या महत्वाच्या नोंदी होण्यास मदत होते. केवळ व्याघ्र केंद्रित होऊ पाहणाऱ्या जंगलभ्रमंती ऐवजी आपल्या जवळच्या, आसपासच्या परिसरातील इतर निसर्ग घटक, वन्यजीवन, पक्षीजीवनाबद्दल आकर्षण आणि अभ्यास वाढल्यास पर्यावरणपूरक अशी सकारात्मक आत्मीयता निर्माण होऊ शकते अशी प्रतिक्रिया प्रशांत निकम पाटील यांनी प्रतिनिधीजवळ व्यक्त केली.

जंगलातील किंवा परिसरातील झाडावरील पक्षी, पाणवठ्यावर आढळणारे पक्षी, जमीनीवर निवास करणारे पक्षी, शाकाहारी, तृणभक्षी पक्षी, शिकारी पक्षी असे विविध वर्गीकरण असणारे पक्षी हा निरीक्षण, छायाचित्रण आणि अभ्यास करण्यासारखा महत्वाचा, विविधरंगी, विविधअंगी निसर्ग घटक आहे आणि याच्या नोंदी घेण्यात अमरावतीकर अभ्यासक अलीकडच्या काळात बरेच अग्रेसर दिसून येतात, हि पक्षी निरीक्षण क्षेत्रात सुखद आणि आश्वासक बाब आहे.

- Advertisment -

Most Popular

अमरावती नागपूर हायवेवर कारचा भीषण अपघात; तीघे जागीच ठार

एक मृतदेह झाडावर,दुसरा गाडीत , तिसरा नालीत अमरावती अमरावती वरून नागपूर कडे जात असलेल्या एका...

पालकमंत्र्यांनी घेतला महापालिला, नगरपालिकांच्या कामचा आढावा

कामात कुचराई कराल तर कठोर कारवाई करू अमरावती जिल्ह्यातील अनेक शहरांमध्ये सफाईकामांत सातत्य नसल्याने पावसाळ्याच्या...

क्रीडा सुविधांचे बळकटीकरण होणार : ऍड. यशोमती ठाकूर

अमरावती विभागीय क्रीडा संकुलात आवश्यक सुविधांच्या अनुषंगाने सविस्तर सादरीकरण करावे. स्थानिक खेळाडूंसाठी उत्तमोत्तम सुविधा निर्माण व्हाव्यात. अद्ययावत सुविधांसाठी निधी...

कबूल है?

माधव पांडे गेल्या गुरूवारी 22 जुलैला नाशिकचे सराफा व्यावसायिक प्रसाद आडगांवकर यांची कन्या रसिका आणि मंझुरभाई मकबुलभाई खान यांचा...

Recent Comments